Sermaye Azaltımı Vergilendirmesi

Sermaye azaltımı neden vergi doğurur?

Sermaye tek parça değildir. İçinde hiç vergilenmemiş nakdî ve ayni sermaye de vardır, daha önce sermayeye eklenmiş öz sermaye kalemleri de — enflasyon düzeltmesi olumlu farkları, yeniden değerleme artışları, geçmiş yıl kârları gibi. Azaltım yapıldığında soru şudur: hangi parça çekiliyor?

Cevabı KVK 32/B verir ve cevap, o kalemin sermayeye eklenmesinden bu yana geçen süreye göre değişir.

Beş tam yıl, her şeyi değiştiren eşik

• Beş tam yıl geçmeden azaltım yapılırsa, azaltımın sırayla yapıldığı kabul edilir: önce hem kurumlar vergisine hem stopaja tabi kalemler, sonra yalnız stopaja tabi olanlar, en son hiç vergilenmeyecek olan nakdî ve ayni sermaye. Yani en pahalı kalem önce çekilmiş sayılır.
• Beş tam yıl geçtikten sonra ise sıralama değil oranlama uygulanır: her kalemin toplam sermaye içindeki payı neyse, azaltılan tutar da o oranda dağıtılır.

Aradaki fark küçük değildir. Aynı tutarı beş yıl dolmadan azaltmak, vergiyi en ağır kalemden başlatır; beklemek ise yükü sermayenin bütününe yayar. Araç bu iki senaryoyu ayrı ayrı hesaplamanız için sermaye bileşimini sorar.

Hesabın doğruluğu bileşim tablosuna bağlıdır

Bu araçta en kritik girdi tutar değil, sermayenin bileşimidir. Hangi kalemin ne zaman sermayeye eklendiğini ve hangi vergi sınıfına girdiğini bilmeden yapılan hesap yanıltır. Kalemleri sınıflamadan önce maddenin birinci fıkrasındaki üç bendi okuyun: (a) hem kurumlar vergisi hem stopaj, (b) yalnız stopaj, (c) vergilendirilmeyecek olan.

Sık yapılan iki hata

• Nakdî sermayeyi önce çekilmiş saymak. Sezgi öyle der, kanun tersini söyler: beş yıl dolmadan yapılan azaltımda nakdî ve ayni sermaye en son sırada gelir.
• Beş yılı eklendiği tarihten değil, şirketin kuruluşundan saymak. Süre, ilgili öz sermaye kaleminin sermayeye eklendiği tarihten işler; her kalem için ayrı ayrı.