Finansman Gider Kısıtlaması

Yabancı kaynakları öz kaynağını aşan işletmelerde, aşan kısma isabet eden finansman giderlerinin bir kısmı kanunen kabul edilmeyen gider sayılır. Araç, Tebliğ'in hesap sırasını izler: yatırıma eklenen, zaten KKEG olan ve aynı kaynağın kur farkı geliriyle mahsup edilen kısım önce düşülür.

💳 Bilgiler

Tebliğ örneğiyle dene:

Dönem sonu bilanço

Yabancı kaynaklar toplamı (III + IV)

₺

Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynakların bilanço toplamı. Tebliğ ayrıştırmaya izin vermez; yatırım kredisi de bu toplamın içindedir.

Öz kaynaklar toplamı (V)

₺

Dönem kârı/zararı dâhil, kısıtlama öncesi VUK bilançosu. Negatifse sıfır sayılır.

Dönemin finansman giderleri

Toplam finansman gideri

₺

Faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı, faktoring iskontosu, faiz üzerinden BSMV. 1.1.2013'ten sonra sağlanan kaynaklara ait olanlar.

Yatırımın maliyetine eklenen kısım (−)

₺

Zaten KKEG sayılan kısım (−)

₺

Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması ya da binek oto kısıtlaması yüzünden matraha zaten eklenen faiz ve kur farkı.

Aynı kaynağın kur farkı geliri (−)

₺

Yalnız aynı yabancı kaynağın dönem içi kur farkı geliri mahsup edilir. Başka kaynağın ya da mevduatın kur farkı geliri ve öteki finansman gelirleri düşülmez.

Oranlar

Kısıtlama oranı

3490 sayılı CK: %10 (2021'den itibaren).

Kurumlar vergisi oranı

Vergi etkisi için; gelir vergisi mükellefi kendi dilimini yazar.

KKEG (Kanunen Kabul Edilmeyen)

—

💳Tutarları gir, Hesapla'ya bas.

ℹ️Kısıtlama yalnızca yabancı kaynağın öz kaynağı aştığı dönemde ve aşan kısma isabet eden gider için uygulanır; karşılaştırma her geçici vergi döneminin son günündeki bilançoyla yapılır. Bankalar, finansal kuruluşlar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri ile işletme hesabı esasına tabi mükellefler kapsam dışıdır.

Hesap sırası: Tebliğ ne diyor?

Kural tek bir karşılaştırmaya dayanır: yabancı kaynaklar öz kaynakları aşıyor mu? Aşmıyorsa kısıtlama hiç doğmaz. Aşıyorsa kısıtlama, yalnızca aşan kısma isabet eden finansman giderine uygulanır. Kurumlar Vergisi Genel Tebliği'nin 11.13 bölümü hesabı şöyle kurar:

1	Aşan kısım	Yabancı kaynak − Öz kaynak
2	Aşan kısmın oranı	Aşan kısım ÷ Toplam yabancı kaynak
3	Hesaba esas finansman gideri	Toplam gider − yatırıma eklenen − zaten KKEG olan − aynı kaynağın kur farkı geliri
4	Aşan kısma isabet eden gider	Hesaba esas gider × oran (2)
5	KKEG	Aşan kısma isabet eden gider × kısıtlama oranı

Dayanak, kurumlar için KVK 11. maddesinin (i) bendi, gerçek kişiler için GVK 41. maddesinin 9. bendidir. Bent, gider ve maliyet unsurlarını geniş sayar: faiz, komisyon, vade farkı, kâr payı, kur farkı ve benzeri adlar altında yapılanların tamamı hesaba girer. “Faiz değil, vade farkı” demek kapsam dışına çıkarmaz.

Oran kanunda değil, Kararda

Bent şöyle biter: bu giderler toplamının “%10'unu aşmamak üzere Cumhurbaşkanınca kararlaştırılan kısmı” gider kabul edilmez. Kanun bir tavan koyar; fiilen uygulanan oranı 3/2/2021 tarihli ve 3490 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı %10 olarak belirlemiş ve 1/1/2021'den itibaren başlayan dönemlere uygulamıştır. Karar değişebilir ve sektörlere göre farklılaştırılabilir; bu yüzden alan düzenlenebilir.

Neyi düşebilirsiniz, neyi düşemezsiniz

Yatırımın maliyetine eklenenler düşülür. Aktifleştirilen finansman gideri kısıtlamaya girmez (Tebliğ 11.13.4, Örnek 2). Toplam gideri yazıp bu satırı boş bırakmak en sık şişirme hatasıdır.
Zaten KKEG olanlar düşülür. Örtülü sermaye, transfer fiyatlandırması ya da binek oto kısıtlaması yüzünden matraha eklenmiş faiz ve kur farkı ikinci kez kısıtlanmaz (11.13.9).
Aynı kaynağın kur farkı geliri mahsup edilir, başkası edilmez. Bir kredinin dönem içindeki kur farkı gelir ve giderleri netleştirilir; net gider kalırsa o hesaba girer. Ama farklı kaynakların kur farkları birbiriyle, mevduatın kur farkı geliri kredinin gideriyle mahsup edilemez. Genel kural: finansman gelirleri finansman giderlerinden düşülmez (11.13.8).
Yabancı kaynak ayrıştırılmaz. Bazı araçlar yatırım kredisini yabancı kaynak toplamından çıkarır; Tebliğ yabancı kaynağı “bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar toplamı” diye tanımlar ve Örnek 2'de yatırım kredisini toplamda tutar. Bu araç Tebliğ'i izler.
Kullanım süresine bağlı olmayan giderler zaten kapsam dışı. Teminat mektubu komisyonu, kredi sözleşmesi damga vergisi, havale BSMV'si, tapu ve ipotek masrafı, tahvil baskı gideri, erken ödeme iskontosu finansman gideri sayılmaz; bunları toplam gidere hiç koymayın. Faiz üzerinden hesaplanan BSMV ise kapsamdadır.

Hangi bilanço, hangi dönem?

Karşılaştırma her geçici vergi döneminin son günü itibarıyla, kısıtlama öncesi VUK bilançosuyla yapılır (11.13.2, 11.13.5). Bir dönemde şart oluşmayan mükellef sonraki dönemde oluşursa o dönemden itibaren kısıtlamaya tabi olur. Yıllara sari inşaat işlerinde kısıtlama, kâr veya zararın kesinleştiği yılda uygulanır (11.13.7). Adi ortaklık kendi bilançosuyla ayrıca değerlendirilir, çıkan KKEG ortaklara hisseleri oranında dağılır (11.13.10). 1/1/2013'ten önce sağlanan kaynaklara ait giderler kapsam dışıdır (11.13.3).

Sonuç KKEG'dir, ödenen para değil

Kısıtlanan tutar kasadan çıkan bir gider olmaktan çıkmaz; yalnızca vergi matrahından indirilemez. Beyannamede kanunen kabul edilmeyen gider olarak matraha eklenir. Araçtaki “vergi etkisi” satırı bu eklemenin KVK 32'deki oranla çarpımıdır: nakit akışınız değişmez, ödeyeceğiniz vergi bu kadar artar.

⚠️ Oranı hesap gününde doğrulayın. Araç kısıtlama oranını sizden alır. Bendin güncel hâlini Mevzuat AI'da, Tebliğ'in örnekli açıklamasını 11.13 bölümünde görebilirsiniz.

Bilgilendirme amaçlıdır; beyan için mevzuat ve uzman görüşü esastır.