Defter Tutma Usulü Tespiti

Bir önceki yıla ait alış, satış ve gayrisafi iş hasılatı tutarlarını, VUK'ta yer alan hadlerle karşılaştırarak bilanço esası (I. sınıf) mı yoksa işletme hesabı esası (II. sınıf) mı gerektiğini gösterir.

📒 Bilgiler

Yıllık alış tutarı

₺

Yıllık satış tutarı

₺

Gayrisafi iş hasılatı (hizmet)

₺

Yalnızca hizmet/iş hasılatı olanlar için. Alış-satış yoksa 0 bırakın.

Gereken Usul

—

📒Tutarları gir, Tespit Et'e bas.

ℹ️Yüklü hadler 2026 yılı içindir (588 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği); sınıflandırmada bir önceki yılın (2025) tutarları esas alınır. Satın alınan/kurulan işin niteliği (VUK 177/4–5) ve isteğe bağlı bilanço esası (VUK 181) ayrıca değerlendirilir.

Uygulanan dönem2026 hadleri: yıllık alış 2.500.000 ₺ · satış 3.500.000 ₺ · gayrisafi iş hasılatı 1.200.000 ₺ · karma (hasılat × 5 + satış) 2.500.000 ₺.

KaynakVUK 177 birinci sınıf tüccarlar (588 Sıra No'lu Tebliğ tutarları) · VUK 178 ikinci sınıf · VUK 180 sınıf değiştirme (%20 kuralı) · Hadler

Son kontrol21.09.2026 — dört had korpustaki VUK 177 metniyle karşılaştırıldı. Düzeltme: karma testin haddi 3.500.000 (satış) yerine kanundaki 2.500.000 oldu. Hesap bloğu node testinde (tests/test_belge_tespit_araclari.py).

⚠️Kapsam: yalnız VUK 177/1–3 hacim ölçütleri. Sınıf değiştirme için VUK 179–180'deki "%20'yi aşan nispette" ve "arka arkaya iki/üç dönem" kuralları ayrıca uygulanır; bu araç tek yılın tutarına bakar. Ticaret şirketleri (177/4) hacme bakılmaksızın birinci sınıftır.

Sınıfı belirleyen üç ölçü

VUK 176. madde tüccarları ikiye ayırır; hangi sınıfa girildiğini 177. madde belirler. Ölçü, işin türüne göre değişir:

Alım-satım işlerinde yıllık alış tutarı ya da yıllık satış tutarı — ikisinden biri haddi aşarsa birinci sınıfa geçilir.
Diğer işlerde bir yıl içinde elde edilen gayrisafi iş hasılatı.
İkisi birlikte yapılıyorsa madde özel bir formül verir: iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarının toplamı hadle karşılaştırılır. Bu bileşik kural sıkça atlanır ve karma faaliyette sınıfı yanlış belirletir.

Haddi aşmayanlar 178. madde uyarınca ikinci sınıfa dahildir.

Sınıf ne değiştirir?

Birinci sınıf tüccarlar bilanço esasına göre defter tutar; ikinci sınıf tüccarlar işletme hesabı esasına göre. Fark yalnızca defter sayısı değildir: envanter, değerleme ve mali tablo yükümlülükleri de değişir. Bu yüzden sınıf tespiti, yıl başında yapılması gereken bir hazırlıktır.

Hadler her yıl güncellenir

177. maddedeki tutarlar Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleriyle her yıl yeniden belirlenir. Korpustaki madde metni, yürürlükteki tutarları getiren tebliğe atıfla birlikte gelir; tespit yaptığınız gün 177. maddeyi açıp o yılın rakamlarını görebilirsiniz. Araçtaki had alanları bu yüzden düzenlenebilir.

İstisnaları atlamayın

VUK 173. madde defter tutma yükümlülüğünün istisnalarını sayar. Ayrıca kendi isteğiyle bilanço esasına geçmek mümkündür: hadleri aşmayan bir mükellef de birinci sınıfa tabi olmayı seçebilir. Araç zorunluluğu ölçer, tercihi değil.

⚠️ Bu araç bir tespit yardımcısıdır. Hadleri karşılaştırır; sınıf değişikliğinin hangi yıldan itibaren uygulanacağı ve istisnalar için VUK'un ilgili maddelerine bakın. Bu maddedeki tutarların yıl yıl değişimini ve her rakamı koyan tebliği Hadler sayfasında görebilirsiniz.

Bilgilendirme amaçlıdır; nihai sınıflandırma için mevzuat ve uzman görüşü esastır.